မီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ထားတဲ့ RFM ရဲ႕ လာရာနဲ႔ လားရာကို ေလ့လာျခင္း

This slideshow requires JavaScript.

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၁၉ ေအာက္တိုဘာ ၂၀၂၀
အခ်က္အလက္စစ္ေဆးတဲ့အဖြဲ႕ ႏွင့္ အြန္လိုင္းေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာ သုေတသနျပဳတဲ့ အဖြဲ႕သားေတြအေနနဲ႔ ေတြ႕ရွိထားတဲ့အခ်က္အလက္ေတြထဲကတခ်ိဳ႕ကို အင္တာနက္ အသုံးျပဳသူေတြ သတိျပဳမိဖို႔ အတြက္ အခ်က္အလက္စစ္ေဆးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ကို ေဖာ္ျပေပးခ်င္ပါတယ္။
အင္တာနက္အသုံးျပဳမႈရာခိုင္ႏႈန္း ျမင့္တက္လာတာနဲ႔အမွ် အင္တာနက္ေပၚမွာ ေဖာင္းပြလာတဲ့ အခ်က္အလက္ စိစစ္ထားျခင္းမရွိေသးတဲ့ သတင္းေတြ က ပိုမိုမ်ားလာေနပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အင္တာနက္ အသုံးျပဳသူေတြဟာ မီဒီယာနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္တတ္သိနားလည္မႈ အားနည္းေနေသးတဲ့အတြက္ အင္တာနက္ေပၚကသတင္းေတြက ယုံၾကည္ရလား မယုံၾကည္ရလား ဆိုတာကို ခြဲျခားသိျမင္ဖို႔အတြက္ ခက္ခဲေနပါေသးတယ္။
အခုေဖာ္ျပေပးမယ့္ ေဆာင္းပါးထဲမွာ ပါဝင္မယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြဟာ အေပၚမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ မီဒီယာနဲ႔သတင္းအခ်က္အလက္ တတ္သိနားလည္မႈ နည္းေနေသးတဲ့ အင္တာနက္အသုံးျပဳသူေတြကို ဦးတည္ကာ သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ၿပီး ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္ဖို႔ ႀကိဳးစားလာတဲ့ အစုအဖြဲ႕တစ္ခုအ ေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ Template နဲ႔ ျဖန႔္ေနတဲ့ အမုန္းစကားေတြနဲ႔ သတင္းအမွားေတြရဲ႕ မူလအစ
သတင္းမီဒီယာ ဆိုတာက တာဝန္ယူမႈတာဝန္ခံမႈနဲ႔အတူ က်င့္ဝတ္ကိုေစာင့္ထိန္းၿပီး လူထုဆီကို သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ျဖန႔္ေဝေပးတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္ပါ။ ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့သတင္းမီဒီယာ ေတြဟာ မီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္မလိုက္မႈ/ တိက်ေသခ်ာမႈ/ တာဝန္ယူမႈ/ တာဝန္ခံမႈ/ သတင္းမီဒီယာေတြေစာင့္ထိန္းရမယ့္က်င့္ဝတ္နဲ႔အညီ ေရးသားထုတ္လုပ္ျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ လုပ္ငန္းေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဒီေန႔ေခတ္လို ဒစ္ဂ်စ္တယ္မီဒီယာေခတ္ေျပာင္းကာလမွာ အင္တာနက္ေပၚမွာ သတင္းအခ်က္ အလက္ေတြဟာ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ပဲစီးေမ်ာလို႔လာေနပါတယ္။ စကၠန႔္ပိုင္းအတြင္း သတင္းအခ်က္အ လက္တစ္ခုဟာ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအႏွံ႔ကို စီးဆင္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး သတင္းအခ်က္အလက္လ်င္လ်င္ ျမန္ျမန္ ရယူစားသုံးျဖန႔္ခ်ိႏိုင္တာနဲ႔အမွ် တစ္ဘက္မွာလည္း အခ်က္အလက္စိစစ္ရျခင္းမရွိေသးတဲ့ သတင္းေတြနဲ႔ သတင္းအတုအေယာင္/ သတင္းအမွားေတြကလည္း အင္တာနက္လူမႈမီဒီယာေတြမွာ ေဖာင္းပြလာပါေတာ့တယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၉ကေနစလို႔ သတိျပဳမိထားၿပီး တစ္စိုက္မတ္မတ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္အခ်က္အလက္စိစစ္ေနတဲ့ သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ Template (ဖုန္းတစ္လုံးရွိ႐ုံနဲ႔ ဓာတ္ပုံေပၚမွာ စာအလြယ္တကူေရးၿပီး သတင္းအမွားျဖန႔္ခ်ိဖို႔) နဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ အမုန္းစကားေတြနဲ႔ သတင္းအတုအေယာင္/ သတင္းအမွား ေတြကိုျဖန႔္ခ်ိလာတဲ့ အစုအဖြဲ႕တစ္ခုအေၾကာင္းကို ေျပာျပေပးခ်င္ပါတယ္။

အဲ့ဒီအစုအဖြဲ႕ဟာ RFM(Radio Free Myanmar) လို႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ေဖာ္ျပထားတဲ့ Template ေပၚမွာ အမုန္းစကားေတြ/ သတင္းအတုအေယာင္/သတင္းအ မွားေတြကိုေရးသားၿပီး ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ အစုအဖြဲ႕ျဖစ္ပါတယ္။
အခ်က္အလက္စစ္ေဆးတဲ့အဖြဲ႕က ပထမဦးဆုံး အခ်က္အလက္စစ္ေဆးခဲ့တဲ့ RFM လို႔ သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ အမည္တပ္ထားတဲ့ အစုအဖြဲ႕တစ္ခုရဲ႕ သတင္းအမွားကေတာ့ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၃ ရက္ေန႔က ျဖစ္ပါတယ္။
အဲ့ဒီသတင္းအမွားကေတာ့ “ေနျပည္ေတာ္တြင္ က်င္းပသည့္ေဒါင္းျပတိုက္ ဖြင့္ပြဲကို မႂကြေရာက္သည့္ အတြက္ပါခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ကို တာဝန္မွ အနားယူရန္ NLD အစိုးရက ဖိအားေပးၿခိမ္းေျခာက္” ဆိုတဲ့ သတင္းအမွား ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ကစၿပီး RFM ဟာ သတင္းအမွားေတြကို ဆက္တိုက္ဆိုသလို ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ျဖန႔္ခ်ိလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

“RFM ဆိုတာကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတြ႕ရွိေနက် သူမ်ားသတင္းေတြကို လိုသလို ကူးတင္တာ၊ စာပိုဒ္အနည္းငယ္ ေျပာင္းတာမ်ိဳးေတြေတာင္ မလုပ္ပဲ၊ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္း သတင္းအမွားေတြကိုပဲ ေရးသားဝါဒျဖန႔္ ေနတာျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ စာနယ္ဇင္းေကာင္စီက တြဲဖက္အတြင္းေရးမႉး ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။

သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ ကလည္း ဒီလိုသတင္းအမွားေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကို ျပည္သူလူထုဆီကို ၂လ တစ္ခါ၊ ၃လ တစ္ခါ ေလာက္ထုတ္ျပန္ေပးေနၿပီး စာဖတ္ပရိတ္သတ္ေတြကလည္း သတင္းဌာနအတုေတြ ဆီက သတင္းေတြကို မယုံၾကည္ၾကဖို႔လည္း သူကတိုက္တြန္းပါတယ္။
“သတင္းဌာနဟာ တကယ္ရွိတဲ့ သတင္းဌာနလား၊ ဆက္သြယ္လို႔ရတဲ့ ေနရပ္လိပ္စာ၊ ဖုန္းနံပါတ္ေတြ ပါသလား။ သတင္းေထာက္ေတြကေရာ တကယ္အျပင္မွာရွိေနတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြလားဆိုတာ google မွာရွာၿပီး အလြယ္တကူပဲ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလို႔ရပါတယ္” လို႔လည္း သူကဆိုပါတယ္။


ရည္႐ြယ္ခ်က္ကဘာလဲ

အခ်က္အလက္စစ္ေဆးသူေတြနဲ႔ လူမႈကြန္ရက္မီဒီယာ ေစာင့္ၾကည့္သုံးသပ္သူေတြ ေစာင့္ၾကည့္ေနရင္း တစ္ႏွစ္နီးပါးၾကာျမင့္လာ တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ RFM Template နဲ႔ျဖန႔္ခ်ိတဲ့သတင္းအမွားေတြ/ အမုန္းစကားေတြဟာ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ပိုမိုပ်ံႏွံ႔လာခဲ့ပါတာကို သတိထားမိခဲ့ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ RFM (Radio Free Myanmar) လို႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ အမည္တပ္ထားတဲ့ အစုအဖြဲ႕ဟာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးကလူေတြသိၾကတဲ့ RFA(Radio Free Asia) ရဲ႕ လိုဂို ပုံစံကို ဆင္တူယိုးမွားျပဳလုပ္ၿပီး သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ကာ လူထုကို ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္ဖို႔ ႀကိဳးစားတာျဖစ္ပါတယ္။
သူတို႔ရဲ႕ပစ္မွတ္ကေတာ့ မီဒီယာနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္တတ္သိနားလည္မႈ အားနည္းတဲ့ သူေတြကို ပစ္မွတ္ထားၿပီး သတင္းအတုအေယာင္ေတြနဲ႔ ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္ဖို႔လုပ္ ေဆာင္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးလုပ္ေဆာင္ဖို႔ႀကိဳးစားတာဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ ျဖစ္ႏိုင္သလို အျခားမေျပာႏိုင္တဲ့အက်ိဳးအျမတ္ ဒါမွမဟုတ္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္တစ္ခုခုေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ မူလဘူတရည္႐ြယ္ခ်က္ကေတာ့ လူထုကို သတင္းအမွားေတြနဲ႔ ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္ဖို႔ ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။
RFM ရဲ႕ လာရာနဲ႔လားရာ

ျမားတစ္စင္း ဥပမာနဲ႔ေျပာရရင္ ျမားတစ္စင္းကို ပစ္လႊတ္မယ္ဆိုရင္ ပစ္မွတ္ဆီကိုသြားဖို႔အတြက္ ျမားလာတဲ့ေနရာနဲ႔ သြားမယ့္ လားရာရွိပါတယ္။ အလားတူပဲ ဒီ RFM အမည္နဲ႔ ျဖန႔္တဲ့ သတင္းအမွား/ အမုန္းစကားေတြကို ဖန္တီးတဲ့အစုအဖြဲ႕ရဲ႕ လာရာနဲ႔လားရာ ရွိပါတယ္။
အခ်က္အလက္စစ္ေဆးတဲ့သူေတြနဲ႔ လူမႈမီဒီယာခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ သုံးသပ္သူေတြရဲ႕ ေလ့လာေတြ႕ရွိ ခ်က္အရ RFM Template နဲ႔ျဖန႔္တဲ့ သတင္းအမွားေတြ/ အမုန္းစကားေတြဟာ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပ့ခ်္တစ္ခုမွာ သီးသန႔္အေနနဲ႔တင္ေလ့မရွိပါဘူး။ ေဖ့ဘြတ္ခ္ဂ႐ုေတြနဲ႔ Like မ်ားတဲ့ ေပ့ခ်္တစ္ခ်ိဳ႕မွာပဲ တင္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ မူလအရင္းအျမစ္ကို လိုက္လို႔မရေအာင္ လူၾကားထဲမွာ ပိုမိုပ်ံ႕ႏွံ႔ေအာင္ User to User ပုံစံနဲ႔ျဖန႔္ခ်ိတာျဖစ္ပါတယ္။ ဂ႐ုတစ္ခုမွာ တင္ထားတဲ့ ပို႔စ္ကို တျခားသူေတြကပါ ေကာ္ပီယူတင္ၾက တဲ့ စနစ္ကိုသုံးၿပီး ျဖန႔္ခ်ိတာျဖစ္ပါတယ္။
ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေဖ့ဘြတ္ခ္က မူလတင္တဲ့ ပို႔စ္ကိုဖ်က္ခ်လိုက္တယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ အျခားအေကာင့္ေတြ ဂ႐ုေတြ ေပ့ခ်္ေတြမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာလူမႈမီဒီယာရဲ႕အေလ့အက်င့္ေတြကိုသိထားတဲ့သူေတြက သုံးတဲ့နည္းစနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ RFM Template နဲ႔ ျဖန႔္တဲ့ သတင္းအတုအေယာင္/ သတင္းအမွားေတြနဲ႔ အမုန္းစကားေတြဟာ လူမ်ားျပားတဲ့ ဂ႐ုေတြနဲ႔ ေဖာ္လိုဝါမ်ားတဲ့ ေပ့ခ်္ေတြက လာၿပီး သာမာန္အင္တာနက္သုံးတဲ့သူေတြဆီကို ျပန႔္ေစတာျဖစ္ပါတယ္၊။
ဘယ္လိုဂ႐ုေတြက လာလဲ

အခ်က္အလက္စစ္ေဆးတဲ့သူေတြရဲ႕ အခ်က္အလက္စိစစ္သုေတသနျပဳေတြ႕ရွိ ခ်က္အရ RFM Template နဲ႔ ျဖန႔္တဲ့သတင္းအမွားေတြနဲ႔ အမုန္းစကားေတြဟာ တပ္မေတာ္ေထာက္ခံသူေတြလို႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ေဖာ္ျပထားတဲ့သူေတြ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဂ႐ုေတြ ေပ့ခ်္ေတြ နဲ႔ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီကို ေထာက္ခံတဲ့သူေတြလို႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ေဖာ္ျပထားတဲ့သူေတြ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဂ႐ုေတြ ေပ့ခ်္ေတြ ကေနတဆင့္ ျဖန႔္ခ်ိေနတာျဖစ္ပါတယ္။
အဲ့ဒီေပ့ခ်္ေတြ ဂ႐ုေတြက တိုက္႐ိုက္တင္တာေတြရွိသလို အဲ့ဒီဂ႐ုေတြ ေပ့ခ်္ေတြမွာ မည္သူမည္ဝါ ေဖာ္ျပျခင္း မရွိတဲ့ အေကာင့္အတုေတြကေန လာတင္ၾကတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ RFM Template နဲ႔ ျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ ေပ့ခ်္ေတြဂ႐ုေတြကို ကိုင္တြယ္စီမံခန႔္ခြဲေနတဲ့အေကာင့္ေတြကလည္း အခ်င္းခ်င္းဆက္စပ္မႈ ရွိၾကတာကိုစိစစ္ေတြ႕ရွိရပါတယ္။
သာဓကေတြအမ်ားႀကီးထဲက တစ္ခုကို ေျပာ ျပရမယ္ဆိုရင္ RFM Template ကိုအသုံးျပဳၿပီး သတင္းအမွားေတြဆက္တိုက္ျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ ျပည္ေစာင့္သားေကာင္း ဆိုတဲ့ ေဖ့ဘြတ္ခ္စာမ်က္ႏွာနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ ဂ႐ုေတြက ၅၃ ခုရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီေပ့ခ်္ကေန တင္ထားတာတဲ့ သတင္းအမွားေတြကို အဲ့ဒီ ဂ႐ုေတြကေန ထပ္ဆင့္ျဖန႔္ခ်ိရင္း ပိုမိုပ်ံ႕ႏွံ႔ေစတာျဖစ္ပါတယ္။

အခ်က္အလက္စစ္ေဆးသူေတြဟာ crowdtangle Tool ကိုအသုံးျပဳၿပီး စစ္ေဆးၾကည့္ရာမွာေတာ့ အဲ့ဒီေပ့ခ်္နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ ဂ႐ုေတြကေန ဩဂုတ္လကေန စက္တင္ဘာလကုန္အထိ တစ္လအတြင္းမွာ ျဖန႔္ခ်ိထားတဲ့ RFM Template နဲ႔ သတင္းအမွားပို႔စ္ေပါင္းက ၅၀၀ ေက်ာ္ရွိပါတယ္။ ဒါက စာမ်က္ႏွာတစ္ခုတည္းနဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ဂ႐ုေတြပဲရွိပါေသးတယ္။ အလားတူ ေပ့ခ်္ေတြ ဂ႐ုေတြနဲ႔ အေကာင့္ေပါင္းက ရာနဲ႔ခ်ီရွိပါေသးတယ္။သတင္းအမွား ေတြနဲ႔ အမုန္းစကားေတြကို ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚတင္မကပဲ Website နဲ႔ပါျဖန႔္ၿပီ

RFM က ဒီလို ေဖ့ဘြတ္ခ္ဂ႐ုေတြကတဆင့္ သတင္းအမွားေတြကို ျဖန႔္ခ်ိေနသလို ၊ သူတို႔ရဲ႕ သတင္းအမွားနဲ႔ ဝါဒျဖန႔္အမုန္းစကားေတြကို တစ္စုတစ္စည္းတည္း ၾကည့္ရႈလို႔ရမယ့္ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္တစ္ခုကိုလည္းယခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာ လ ပထမပတ္အတြင္း ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ဒီဝက္ဘ္ဆိုဒ္မွာ တစ္လအတြင္း သတင္းအမွားနဲ႔ အမုန္းစကားေပါင္း အပုဒ္ေရ၃၀၀ ဝန္းက်င္အထိ ေရးသားေဖာ္ျပထားတာကိုေတြ႕ရပါ တယ္။ တစ္ရက္ကို ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ သတင္းမွား အပုဒ္ေရ ၈ ပုဒ္ကေန ၁၀ ပုဒ္အထိ ေရးသားကာ လူထုကို လွည့္ဖ်ားေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီဝက္ဘ္ဆိုဒ္ဟာ မည္သူမဆို အခမဲ့ျပဳလုပ္လို႔ရတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ျဖစ္ၿပီး word press platform ကေန ျပဳလုပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း ကုန္က်မႈမရွိတဲ့အျပင္ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္တည္ေထာင္သူ မည္သူမည္ဝါဆိုတာ ေဖာ္ျပစရာ မလိုေအာင္ နဲ႔ ရွာေဖြရ ခက္ခဲေအာင္ ဒီနည္းလမ္းကိုအသုံးျပဳထားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သတင္းဌာန တစ္ခုလို႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ဟန္ေဆာင္ထားတာေၾကာင့္ သတင္းေရးသားသူရဲ႕ ဓာတ္ပုံကိုပါ ေဖာ္ျပၿပီး လူေတြကို လွည့္ဖ်ားလိုက္ပါေသးတယ္။ဒီဓာတ္ပုံမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ RFM က ေက်ာ္ဇင္ဝင္းလို႔ သူ႔ကိုယ္သူ ေျပာထားတဲ့ သူရဲ႕ ဓာတ္ပုံဟာ တကယ္ေတာ့ နီေပါႏိုင္ငံက ဓာတ္ပုံဆရာတစ္ဦးရဲ႕ ဓာတ္ပုံျဖစ္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္စစ္ေဆး သူေတြက ဓာတ္ပုံကို tools ေတြနဲ႔စစ္ေဆးၾကည့္ရာမွာ ဒီဓာတ္ပုံဟာ အလိမ္အညာ တစ္ခုသာျဖစ္တယ္ဆိုတာ ေတြ႕ရွိရတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီRFM ဆိုတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္ဟာလည္း မုသားေတြနဲ႔ လူေတြကို လိမ္ညာလွည့္ဖ်ား ေနတာပဲဆိုတာ သိသာထင္ရွားလို႔ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းလည္ပတ္ေနတဲ့ သတင္းဌာနအခ်ိဳ႕ေတာင္ လုပ္ႏိုင္စြမ္း ခဲယဥ္းတဲ့ တစ္လအတြင္း သတင္းအမွားအပုဒ္ေရ ၃၀၀ ဝန္းက်င္အထိ ေရးသားေဖာ္ျပေနတာဟာ ဒီဝက္ဘ္ဆိုဒ္ကို လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးထဲက စီမံေဆာင္႐ြက္ေနတာမဟုတ္ဘဲ အစုအဖြဲ႕တစ္စုအေနနဲ႔ စနစ္တက် စီမံကိန္းခ် အေကာင္ ထည္ေဖာ္ၿပီး အလုပ္လုပ္ေနတယ္လို႔ ခန႔္မွန္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

“ေ႐ြးေကာက္ပြဲနီးကပ္လာခ်ိန္ျဖစ္တဲ့အတြက္ အစုအဖြဲ႕နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ေန႔စဥ္အလုပ္တစ္ခုလို ျပဳမူေဆာင္႐ြက္ ၿပီး သတင္းအမွားေတြျပဳလုပ္တယ္လို႔လည္း သုံးသပ္လို႔ရပါတယ္။ငွားရမ္း တာဝန္ေပးထားၿပီး ျပဳလုပ္တဲ့သေဘာ လို႔လည္း ေတြးစရာျဖစ္ေစပါတယ္။ မွန္ပါတယ္။ႏိုင္ငံေရးအရ တစ္ဖက္နဲ႔ တစ္ဖက္ တိုက္ခိုက္တာမ်ိဳးေတြကေတာ့ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ အမ်ားႀကီးေတြ႕ေနရေပမယ့္ ဒါကေတာ့( RFM ကိုဆိုလို) ေန႔စဥ္ အလုပ္တစ္ခုလို ေဆာင္ ႐ြက္ၿပီး သတင္းအမွား ျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ အစုအဖြဲ႕လို႔ဆိုႏိုင္ပါတယ္”လို႔ျမန္မာႏိုင္ငံ စာနယ္ဇင္းေကာင္စီက တြဲဖက္အတြင္းေရးမႉး ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။
ဘယ္သူေတြကို ဦးတည္တိုက္ခိုက္ေနတာလဲ

ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္ေတြအရ ဒီအစုအဖြဲ႕ရဲ႕ ဦးတည္ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္မႈခံ ရတာဟာ လက္ရွိအာဏာရပါတီျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီ(NLD) နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ျဖစ္ပါတယ္။ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီေလာက္ကေန ဆက္တိုက္ေတာက္ေလွ်ာက္ သတင္းအမွားေတြ/အမုန္းစကားေတြနဲ႔ တိုက္ခိုက္လာရာကေန လူမ်ိဳးေရးဘာသာေရးဘက္ကိုပါခ်ိတ္ဆက္ၿပီး သတင္းအမွားျဖန႔္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြနဲ႔ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေတြၾကားကို ျပႆနာျဖစ္ပြားေအာင္နဲ႔ တစ္ဘက္နဲ႔တစ္ဘက္ သံသယေတြျဖစ္လာေအာင္ရည္႐ြယ္ၿပီး သတင္းအမွားေတြဆက္တိုက္ဆိုသလို ျဖန႔္ခ်ိလာခဲ့ျပန္ပါတယ္။
အထူးသျဖင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေဖေဖာ္ဝါရီလကစၿပီး လက္ရွိ ေအာက္တိုဘာ လဆန္းေလာက္ထိ လူမ်ိဳးေရးဘာသာေရးနဲ႔ဆက္ႏြယ္ၿပီး သတင္းအမွားေတြကို ဆက္တိုက္ျဖန႔္လာတာျဖစ္ပါတယ္။
COVID-19ေၾကာင့္လူစုလူေဝးမလုပ္ရဆိုေသာၫႊန္ၾကားခ်က္တြင္ NLD ႏွင့္မြစၥလင္မ်ားမပါဝင္သလား ဟုေမးေနၾကၿပီ စစ္ကိုင္းက ေကာင္းမႈေတာ္ဘုရားႀကီးလုံးပတ္ေတာ္ကို ၾသဝါဒဆရာေတာ္မ်ားအား မေလွ်ာက္ထားဘဲ NLD အစိုးရအမိန္႔နဲ႔ေဖာက္ထြင္း NLDအစိုးရကထိတို႔ဖို႔ခက္လာေသာအစၥလာမ္

မတူညီတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ဘာသာေရးနဲ႔ဆက္ႏြယ္ၿပီး ျဖန႔္တဲ့သတင္းအမွားေတြကို RFM ေခါင္းစဥ္နဲ႔ျဖန္႔လာၾကပါတယ္။ဒါ့အျပင္ ဒီအစုအဖြဲ႕က အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြကိုပါ ပုံဖ်က္ဖို႔ႀကိဳးစားပါတယ္။DVB သတင္းဌာနရဲ႕ Fact Check အစီအစဥ္မွာ RFM အေၾကာင္းနဲ႔ ဒီအစုအဖြဲ႕ဟာ သတင္းအမွားေတြ ျဖန႔္ေဝေနတဲ့အေၾကာင္း ထုတ္လႊင့္တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ထုတ္ လႊင့္တင္ျပတာကို တန္ျပန္တဲ့အေနနဲ႔ ေဖ့ဘြတ္ခ္နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္မွာလည္း DVB သတင္းဌာနကို အပုပ္ခ် တိုက္ခိုက္တဲ့သတင္းေတြကို အဆက္မျပတ္ေရးသားပါတယ္။

အာဏာရပါတီနဲ႔ အစိုးရ ကို သတင္းအမွားေတြနဲ႔ ေဝဖန္တိုက္ခိုက္ တဲ့အျပင္ သူတို႔ရဲ႕ လမ္းမွာ ဝင္ရႈပ္တယ္လို႔ ယူဆတဲ့အတြက္ အခ်က္အလက္စစ္ေဆးေဖာ္ျပတဲ့ DVB သတင္းဌာန ကိုပါ သတင္းအမွားေတြနဲ႔ ေဝဖန္တိုက္ခိုက္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ဒီအစုအဖြဲ႕ရဲ႕ ဝက္ဘ္ဆိုဒ္မွာ အေပါင္းလကၡဏာဆန္တဲ့ ေဖာ္ျပမႈေတြေတာ့ရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ျပည္ေထာင္စုႀကံ့ခိုင္ေရးနဲ႔ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီအေၾကာင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စု ႀကံ့ခိုင္ေရးနဲ႔ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီကို ေလာ္ဘီလုပ္ေထာက္ခံတဲ့ပို႔စ္ေတြကိုလဲ ျမင္ေတြ႕ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
RFM ရဲ႕ ပန္းတိုင္

ဒီအစုအဖြဲ႕ရဲ႕ ပင္မ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအရတိုက္ခိုက္တာကေန လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရးအရ ျပႆနာျဖစ္ေအာင္ပါ မီးထိုးေပးတဲ့ ပုံစံကိုေျပာင္းၿပီး သတင္းအမွားေတြကို ျဖန႔္ရင္း အင္တာနက္ အသုံးျပဳသူေတြကို ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္ဖို႔ႀကိဳးစားေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအစုအ ဖြဲ႕ဟာ တေျဖးေျဖးနဲ႔ လူမႈမီဒီယာေပၚမွာ အႏၲရာယ္ရွိလာတဲ့အစုအဖြဲ႕ျဖစ္လာပါၿပီ။ သူတို႔ရဲ႕ လားရာကေတာ့ သတင္းအမွားေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအရတိုက္ခိုက္တဲ့ဆီကေန ဘာသာေရး လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡျဖစ္ေစဖို႔ တေျဖးေျဖးနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ပုံေဖာ္သြားတာျဖစ္ပါတယ္။

ပထမအဆင့္အေနနဲ႔ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာ၊ လူမ်ိဳး၊ ႏွစ္သက္ရာ ႏိုင္ငံေရး ပါတီ၊ အယူဝါဒ စတဲ့ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္မႈမတူသူေတြအၾကား စိတ္ဝမ္းကြဲမႈေတြျဖစ္လာေအာင္ သတင္းအမွားေတြနဲ႔ ေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္မယ္။ ဒီလိုေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြျပဳလုပ္လို႔ မတူညီတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ခုအၾကား စိတ္ဝမ္းကြဲ မႈေတြနဲ႔ မလိုမုန္းထားမႈေတြမ်ားလာတဲ့အခါ အြန္လိုင္းေပၚမွာ အျမင္မတူညီမႈေတြကေနတဆင့္ လက္ေတြ႕ဘဝမွာ ပါ ေသြးထြက္သံယို ပဋိပကၡေတြျဖစ္ေအာင္ ရည္႐ြယ္ထားတယ္လို႔ အတိအက် သုံးသပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒါဟာ RFM ဆိုတဲ့ အစုအဖြဲ႕ရဲ႕ အႏၲိမပန္းတိုင္ျဖစ္ပါတယ္။
“RFM က သတင္းအမွား၊ သတင္းအတုေတြနဲ႔ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ၊ နားလည္မႈလြဲေစတဲ့ ေရးသားခ်က္ေတြ အျပင္ အေထာက္အထားမခိုင္လုံတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ဖန္တီးေလ့ရွိတယ္။ သူတို႔ ေရးသားတဲ့ပုံစံဟာ စာနယ္ဇင္းက်င့္ဝတ္ သတင္းပညာေတြနဲ႔လည္း ဆန႔္က်င္ေနတာကိုလည္း ေတြ႕ရတယ္။ RFM ေရးသားျဖန႔္ေဝတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြဟာ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့ အာဏာရပါတီ၊ လူပုဂၢိဳလ္နဲ႔ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရးကို ထိခိုက္နစ္နာ ေစလိုတဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ေရးထားတာလို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျဖစ္ရပ္နမူနာ (Case Study) လုပ္ၾကည့္တဲ့အခါ ေတြ႕ရတယ္။ အတိုက္အခံပါတီေတြ၊ ဘာသာလူမ်ိဳးမတူတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ လူမႈကြန္ယက္အသုံးျပဳသူေတြရဲ႕ ၾကားထဲမွာ ပိုၿပီးမုန္းတီးလာေအာင္ ေရးသားထားတဲ့ တစ္ဖက္သက္စြပ္စြဲ ခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္”လို႔ လူမႈကြန္ရက္မီဒီယာေပၚရွိ အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစေသာ အမုန္းစကားမ်ားကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ သုံးသပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္ေနသည့္ MIDO အဖြဲ႕က အႀကီးတန္းသုေတသီ ကိုဝီရမိုးေနက ေျပာပါတယ္။
ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ

RFM ဆိုတဲ့ ဒီအစုအဖြဲ႕တစ္ခုထဲတင္မဟုတ္ပဲ လူမႈကြန္ရက္မီဒီယာ (အထူးသျဖင့္ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ) သတင္းအမွားေတြနဲ႔ အမုန္းစကားေတြကို ဝါဒျဖန႔္ခ်ိေနတဲ့ အေကာင့္မ်ားစြာရွိပါတယ္။ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာမတူလို႔ ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏွစ္သက္ရာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမတူလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အယူဝါဒ မတူလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအေၾကာင္းျပခ်က္ေတြနဲ႔ တစ္ဖက္နဲ႔တစ္ဖက္ သတင္းအမွားေတြ၊ အမုန္းစကားေတြနဲ႔ အျပန္အလွန္တိုက္ခိုက္ေနၾကတာကို စာဖတ္ပရိသတ္ေတြ ျမင္ေနၾကားေနသိေနမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီသတင္းအမွားေတြရဲ႕ ရန္က ေရွာင္ရွားဖို႔ဆိုရင္၊သတင္းမွားဖန္တီးသူေတြရဲ႕ လွည့္ကြက္ေတြ ၊ေသြးထိုးလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြထဲကို ေျမာပါမသြားဖို႔ဆိုရင္ေတာ့ ၊သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္ အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြ၊ အစိုးရသတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြ၊ အဖြဲ႕ အစည္းေတြရဲ႕ တရားဝင္သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြကိုသာ ဖတ္ရႈဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အခုလိုမ်ိဳးကပ္ေရာဂါအေျခအေနမွာ လူမႈမီဒီယာေပၚမွာ သတင္းအမွားေတြက နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့အတြက္ တာဝန္ယူမႈ တာဝန္ခံမႈမရွိတဲ့ သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ ဝဘ္ဆိုက္ဒ္/ စာမ်က္ႏွာေတြက တင္တဲ့ သတင္းေတြကိုမယုံၾကည္ဖို႔လိုအပ္ၿပီး အစိုးရရဲ႕တရားဝင္သတင္ းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြနဲ႔သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ၿပီး တာဝန္ယူမႈတာဝန္ခံမႈရွိတဲ့သတင္းဌာနေတြရဲ႕ သတင္းေတြကိုပဲ ဖတ္ရႈၿပီးမွ ယုံၾကည္သင့္ပါတယ္။သတင္းေတြကို အမွား/အမွန္ခြဲျခားရခက္ေနတယ္ဆိုရင္ ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး Facebook page ရဲ႕ Messenger bot ကို ကိုယ္စစ္ေဆးလိုတဲ့သတင္းရဲ႕ လင့္ခ္ ဒါမွမဟုတ္ Screenshot ကို ေပးပို႔ေမးျမန္းစိစစ္ခိုင္းလို႔ရေနပါၿပီ။ျ

မန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သတင္းအတု၊ သတင္းအမွားေတြကို စီစစ္ေဖာ္ထုတ္ေနသည့္ ( ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး ) ဆိုသည့္ နည္းပညာအဖြဲ႕၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

(ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး) Facebook စာမ်က္ႏွာမွ မူရင္းလင့္https://www.realornotmm.info/2020/10/07/about-manipulated-false-news-and-rfm-imposter-media/

#Mawlamyine Daily

#Fact Check

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s