သာသနာေတာ္ဆိုင္ရာဘြဲ႕ ျပန္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ဆရာေတာ္က Q ဝင္ေနတဲ့သူေတြကို လႉဒါန္းေနတယ္ဆိုၿပီး ျဖန႔္ထားတဲ့ သတင္းအမွား

1

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၁၉ စက္တင္ဘာ ၂၀၂၀

အခ်က္အလက္စစ္ေဆးသူေတြ သတိျပဳမိခဲ့တဲ့သတင္းအမွားတစ္ခုကိုေျပာျပေပး ခ်င္ပါတယ္။ အဲ့ဒီသတင္းအမွားကေတာ့ သာသနာေတာ္ဆိုင္ရာဘြဲ႕ျပန္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ဆရာေတာ္က Q ဝင္ေနတဲ့သူေတြကို လႉဒါန္းေနတယ္ဆိုၿပီး ျဖန႔္ထားတဲ့သတင္းအမွားျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီသတင္းအမွားကို ေနဝင္းထြန္းဆိုတဲ့အေကာင့္ကေန စက္တင္ဘာ ၁၆ ရက္မွာတင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီးေတာ့ ျပန္လည္မွ်ေဝသူေတြနဲ႔ ေကာ္ပီယူၿပီးျပန္တင္တဲ့သူေတြရွိေနတဲ့အတြက္ အခ်က္အလက္စစ္ေဆးၿပီး သတင္းအမွားျဖစ္ေၾကာင္းေျပာျပရ ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

သတင္းအမွားပ်ံ႕ႏွံမႈအေၾကာင္းအရင္းဆန္းစစ္ခ်က္

အဲ့ဒီသတင္းအမွားမွာ ေဖာ္ျပထားတာက အဂၢမဟာပ႑ိတ ျပန္လည္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ ဆရာေတာ္ဘဒၵႏၲ ကၠႏၵာစရိယ မွ Q ဝင္ေနသူမ်ားအားလႉဒါန္းေနစဥ္ ဆိုတဲ့စာသားနဲ႔အတူ သံဃာေတာ္ႏွစ္ပါးက လူေတြကိုလႉဒါန္းေနတဲ့ပုံကို တင္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ မူရင္းပုံနဲ႔ မူရင္းလႉဒါန္းတဲ့ ဆရာေတာ္က သတင္းအမွားမွာ ေဖာ္ျပထားသလိုမ်ိဳး သာသနာေတာ္ဆိုင္ရာဘြဲ႕ျပန္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ဆရာေတာ္ မဟုတ္သလို Q ဝင္ေနတဲ့သူေတြကို လႉဒါန္းတာလည္းမဟုတ္ပါဘူး။

ဘာေၾကာင့္ သတင္းအမွားလို႔ေျပာရတာလဲဆိုရင္

    သတင္းအမွားဖန္တီးထားတဲ့ ပုံရဲ႕ မူရင္းကို Facebook  ရဲ႕ Monitoring Tool ျဖစ္တဲ့ Crowdtangle မွာ Keyword ေတြနဲ႔ရွာေဖြလိုက္တဲ့အခါမွာ ေတြ႕ရတဲ့ပို႔စ္ေတြထဲမွာ The Ladies  News က တင္ထားတဲ့ သတင္းတစ္ခုနဲ႔ Thura Aung ဆိုတဲ့အေကာင့္က တင္ထားတဲ့ ပို႔စ္တစ္ခုကိုေတြ႕ရွိရပါတယ္။ အဲ့ဒီ ပို႔စ္ေတြမွာေရးထားတာက ရဟန္း လႉေသာ ဆြမ္းျပန္ဆြမ္းစမ္းေခ်ာင္းၿမိဳ႕နယ္ကပုညဝတီ ေက်ာင္းတိုက္ေဇယ်ဝတီစာသင္တိုက္မွ ဆရာေတာ္ဦးေဆာင္၍ ၾကည့္ျမင္တိုင္ အ႐ိုးအေၾကာေဆး႐ုံတြင္ လႉဒါန္း   ဆိုၿပီးေရးထားတာပါ။ ပုံေတြရဲ႕ မူရင္းတင္တဲ့သူကလည္း Thura Aung ဆိုတဲ့အေကာင့္ပိုင္ရွင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

    မူရင္းတင္ထားတဲ့ ပို႔စ္မွာပါတဲ့ စမ္းေခ်ာင္းၿမိဳ႕နယ္ ေဇယ်ဝတီစာသင္တိုက္ဆရာေတာ္က လႉဒါန္းတယ္ဆိုတာကို အတည္ျပဳဖို႔အတြက္ အခ်က္အလက္စစ္ေဆးသူ က ေဇယ်ဝတီစာသင္တိုက္ဆရာေတာ္ျဖစ္တဲ့ ဦးစႏၵေဇာတိကို ဖုန္းနဲ႔ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္ကို ဆရာေတာ္က အခုလိုမ်ိဳး ျပန္လည္မိန႔္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ ဆြမ္းခံလို႔ရလာတဲ့ ဆြမ္းေတြကို ဘုန္းႀကီးနဲ႔ ကိုရင္ေလးတစ္ပါးနဲ႔အတူတူ ၾကည့္ျမင္တိုင္အ႐ိုးအေၾကာေဆး႐ုံမွာ သြား လႉဒါန္းတာပါ။ မေန႔ညက သတင္းအမွားလုပ္ထားတာကို ဘုန္းႀကီးလည္းေတြ႕တယ္။ ဘုန္းႀကီးလႉတာက အခုမွမဟုတ္ပါဘူး၁၀ႏွစ္ေက်ာ္ပါၿပီ။  ဝါတြင္း ၃ လမွာပဲျပန္ဆြမ္းျပန္လႉတာပါ။ ဝါတြင္း ၃ လမွာ တနဂၤေႏြ ၁၂ ပတ္ရွိတယ္။ ၁၁ ပတ္ကို ၾကည့္ျမင္တိုင္အ႐ိုးအေၾကာေဆး႐ုံမွာသြားလႉတယ္။ က်န္တဲ့ ၁ ပတ္ကို ႐ြာသာႀကီး စိတ္က်န္းမာေရးေဆး႐ုံမွာသြားလႉပါတယ္။ သတင္းအမွားလုပ္ထားတဲ့သူေတြက ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔လုပ္လဲမသိေပမယ့္ ဘုန္းႀကီးဘြဲ႕နာမည္က ဦးစႏၵေဇာတိပါ။ သတင္းအမွားမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဘြဲ႕နာမည္က ဘုန္းႀကီးမဟုတ္ပါဘူး “  လို႔ ဆရာေတာ္ ဦးစႏၵေဇာတိ က မိန႔္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

    သာသနာေတာ္ဆိုင္ရာဘြဲ႕ျပန္လည္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ဆရာေတာ္က မြန္ျပည္နယ္ မုဒုံၿမိဳ႕က ဆရာေတာ္တစ္ပါးျဖစ္ၿပီးေတာ့ ၾကည့္ျမင္တိုင္အ႐ိုးအေၾကာေဆး႐ုံမွာျပန္ဆြမ္းလႉဒါန္းတဲ့ဆရာေတာ္က စမ္းေခ်ာင္းၿမိဳ႕နယ္က ဆရာေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔စစ္ေဆးၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ေနဝင္းထြန္းဆိုတဲ့အေကာင့္က ေဖာ္ျပထားတဲ့ အဂၢမဟာပ႑ိတ ျပန္လည္႐ုတ္သိမ္းခံရတဲ့ ဆရာေတာ္ဘဒၵႏၲ ကၠႏၵာစရိယ မွ Q ဝင္ေနသူမ်ားအားလႉဒါန္းေန တယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းအရာက ပုံအမွန္ကို စာသားအေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ေပါင္းစပ္ၿပီး ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိ ျဖန႔္တဲ့ သတင္းအမွားျဖစ္ေၾကာင္းကို သက္ေသျပႏိုင္ပါတယ္။

ေ႐ြးေကာက္ပြဲနီးကပ္လာမႈ၊ ကိုဗစ္-၁၉ တေက်ာ့ျပန္ ပ်ံ႕ႏွံ႔မႉနဲ႔အတူ လူမႈမီဒီယာေပၚမွာ သတင္းအမွားေတြက နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့အတြက္ သတင္းေတြကိုဖတ္ရႈရာမွာ သတင္းမွာပါဝင္တဲ့ စာသားေတြအျပင္ ဓာတ္ပုံေတြ ၊ဗီဒီယိုေတြကိုပါ စစ္ေဆးၿပီး အမွား/အမွန္ စိစစ္သင့္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စိတ္ခံစားမႈကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္သက္ေရာက္ေစႏိုင္တဲ့သတင္း ေတြ၊ အသံဖိုင္ေတြ ဗီဒီယိုေတြကို ပိုၿပီးဂ႐ုစိုက္ဖတ္ရႈနားေထာင္သင့္တဲ့အေၾကာင္းလည္း အႀကံျပဳလိုက္ပါတယ္။

အခုလိုမ်ိဳးကပ္ေရာဂါအေျခအေနမွာ လူမႈမီဒီယာေပၚမွာ သတင္းအမွားေတြက နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့အတြက္ တာဝန္ယူမႈ တာဝန္ခံမႈမရွိတဲ့ သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ ဝဘ္ဆိုက္ဒ္/ စာမ်က္ႏွာေတြက တင္တဲ့ သတင္းေတြကိုမယုံၾကည္ဖို႔လိုအပ္ၿပီး အစိုးရရဲ႕တရားဝင္သတင္ းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြနဲ႔သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ၿပီး တာဝန္ယူမႈတာဝန္ခံမႈရွိတဲ့သတင္းဌာနေတြရဲ႕ သတင္းေတြကိုပဲ ဖတ္ရႈၿပီးမွ ယုံၾကည္သင့္ပါတယ္။

သတင္းေတြကို အမွား/အမွန္ခြဲျခားရခက္ေနတယ္ဆိုရင္ ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး Facebook page ရဲ႕ Messenger bot ကို ကိုယ္စစ္ေဆးလိုတဲ့သတင္းရဲ႕ လင့္ခ္ ဒါမွမဟုတ္ Screenshot ကို ေပးပို႔ေမးျမန္းစိစစ္ခိုင္းလို႔ရေနပါၿပီ။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သတင္းအတု၊ သတင္းအမွားေတြကို စီစစ္ေဖာ္ထုတ္ေနသည့္ ( ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး ) ဆိုသည့္ နည္းပညာအဖြဲ႕၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

(ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး) Facebook စာမ်က္ႏွာမွ မူရင္းလင့္
https://www.realornotmm.info/2020/09/18/fact-check-monk-donate-quarantine-people-false-news/

#Mawlamyine Daily

#Fact Check

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s