လက္ေခ်ာင္းအတုလုပ္ၿပီးမဲခိုးဖို႔ႀကံစည္ေနတယ္ဆိုတဲ့သတင္းအမွား

Fake-Finger

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၁၅ ၾသဂုတ္ ၂၀၂၀

အခ်က္အလက္စစ္ေဆးသူေတြဟာ ၂၀၂၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကိုဦးတည္ၿပီး ျဖန႔္တဲ့ သတင္းအမွားတစ္ခုကို သတိျပဳမိခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီသတင္းအမွားကေတာ့ လက္အတုလုပ္ၿပီး မဲခိုးဖို႔ႀကံစည္ေနတဲ့ အတြက္ မဲေပးတဲ့အခါေသခ်ာစစ္ေဆးဖို႔လိုအပ္တယ္ဆိုတဲ့စာသားနဲ႔အတူ လက္ေခ်ာင္းအတုပုံေတြနဲ႔တကြ တင္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

အဲ့ဒီသတင္းအမွား ကို ျပန္လည္ေဝမွ်သူေတြအမ်ားအျပားရွိခဲ့တဲ့အတြက္ ေဖ့ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့  ပို႔စ္ကို ဒီလင့္ခ္ မွာ ဝင္ေရာက္ၾကည့္ရႈႏိုင္ပါတယ္။  အဲ့ဒီသတင္းအမွားအေၾကာင္းအရာက လာမယ့္ ၂၀၂၀ ေ႐ြးေကာက္ ပြဲကို  လူထုၾကားမွာ နားလည္မႈလြဲမွားေစႏိုင္တဲ့အတြက္ သတင္းအမွားျဖစ္ေၾကာင္းစိစစ္ၿပီး ေျပာျပာရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ဘာလို႔သတင္းအမွားလို႔ေျပာရတာလဲဆိုရင္

ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ သတင္းအမွားမွာပါတဲ့ ပုံ ကို Google reverse image search နဲ႔ရွာေဖြလိုက္မယ္ဆိုရင္ အလားတူပုံမ်ိဳးေတြနဲ႔ သတင္းေတြအမ်ားအျပားရွိေနတာကိုျမင္ရမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့ yakuza finger ဆိုၿပီး Google ရဲ႕ AI က ျပသပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ လက္ေခ်ာင္းပုံေတြဟာ မူရင္းပုံလုံးဝမဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သတိျပဳႏိုင္ပါတယ္။

ပုံစံတူ ဓာတ္ပုံေတြနဲ႔ေဖာ္ျပထားတဲ့ လင့္ခ္ေတြထဲက တစ္ခုကိုဝင္ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ လြန္ခဲ့တဲ့ ၇ႏွစ္က တင္ထားတဲ့ ပုံတစ္ပုံကိုေတြ႕ရမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့ အဲ့ဒီမွာေရးသားထားတာကေတာ့ ယာကူဇာဂိုဏ္းသားေဟာင္းေတြရဲ႕  ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ လက္ေခ်ာင္း အတုမ်ား ဆိုၿပီး ေရးသားထား ပါတယ္။

အလားတူပဲ  ABC News က လည္း ယာကူဇာဂိုဏ္းသားေဟာင္းေတြရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ အကူအညီေပးမယ့္ လက္ေခ်ာင္းတုေတြအေၾကာင္းကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ တုန္းက သတင္းေဖာ္ျပခဲ့ဖူးပါတယ္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာလည္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မွာလည္း အခုျမန္မာႏိုင္ငံမွာပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ အလားတူပုံစံနဲ႔ပဲ သတင္းအမွားပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ ဖူးတဲ့အတြက္ အခ်က္အလက္စစ္ေဆးတဲ့အဖြဲ႕ေတြက သတင္းအမွားျဖစ္ေၾကာင္းေဖာ္ထုတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလိုက္မယ္ဆိုရင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ လက္အတု ေတြနဲ႔မဲခိုးဖို႔လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့တယ္ဆိုတာကလာမယ့္ ၂၀၂၀  ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို ရည္႐ြယ္ၿပီး နားလည္မႈလြဲမွားေအာင္ ေရးသားထားတဲ့ သတင္းအမွားျဖစ္ေၾကာင္းကို သက္ေသျပႏိုင္ပါတယ္။

၂၀၂၀ အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲနီးခ်ိန္မွာ လူမႈကြန္ရက္ေတြေပၚမွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကိုရည္႐ြယ္ၿပီးျဖန႔္တဲ့  သတင္းအမွားေတြ၊ ေဝဖန္တိုက္ခိုက္တာ ေတြ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ ပုတ္ခတ္တာေတြ အမ်ားအျပား ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စာဖတ္ပရိသတ္ေတြအ ေနနဲ႔ ေဖ့ဘြတ္ခ္မွာ ေတြ႕ရတဲ့ သတင္းတိုင္းကိုမယုံပဲ သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြမွာေရာ ေဖာ္ျပထားသလားဆိုတာနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးဖို႔လိုပါတယ္။

အခုလိုမ်ိဳးကပ္ေရာဂါအေျခအေနမွာ လူမႈမီဒီယာေပၚမွာ သတင္းအမွားေတြက နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့အတြက္ တာဝန္ယူမႈ တာဝန္ခံမႈမရွိတဲ့ သတင္းမီဒီယာအေယာင္ေဆာင္ ဝဘ္ဆိုက္ဒ္/ စာမ်က္ႏွာေတြက တင္တဲ့ သတင္းေတြကိုမယုံၾကည္ဖို႔လိုအပ္ၿပီး အစိုးရရဲ႕တရားဝင္သတင္ းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြနဲ႔သတင္းမီဒီယာလုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းေဆာင္႐ြက္ၿပီး တာဝန္ယူမႈတာဝန္ခံမႈရွိတဲ့သတင္းဌာနေတြရဲ႕ သတင္းေတြကိုပဲ ဖတ္ရႈၿပီးမွ ယုံၾကည္သင့္ပါတယ္။

သတင္းေတြကို အမွား/အမွန္ခြဲျခားရခက္ေနတယ္ဆိုရင္ ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး Facebook page ရဲ႕ Messenger bot ကို ကိုယ္စစ္ေဆးလိုတဲ့သတင္းရဲ႕ လင့္ခ္ ဒါမွမဟုတ္ Screenshot ကို ေပးပို႔ေမးျမန္းစိစစ္ခိုင္းလို႔ရေနပါၿပီ။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သတင္းအတု၊ သတင္းအမွားေတြကို စီစစ္ေဖာ္ထုတ္ေနသည့္ ( ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး ) ဆိုသည့္ နည္းပညာအဖြဲ႕၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။

(ဟုတ္တယ္ Vs မဟုတ္ဘူး) Facebook စာမ်က္ႏွာမွ မူရင္းလင့္
https://www.realornotmm.info/2020/08/13/fact-check-fake-fingers-made-for-casting-votes-in-2020-myanmar-election/

#Mawlamyine Daily

#Fact Check

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s