Sleeping pills အိပ္ေဆး

Sleeping pills အိပ္ေဆး

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၁ ၾသဂုတ္ ၂၀၁၉
အခုလာတဲ့ ေမးခြန္း။ မဂၤလာပါဆရာ၊ အိပ္ေဆးေတြ အမ်ားႀကီးေသာက္မိရင္ ဘာျဖစ္တက္လဲဆရာ။
ေမးတဲ့သူ (ျဖစ္တဲ့သူ) အသက္ မသိ။ က်ား-မ မသိ။ ေရာဂါ-က်န္းမာေရး မသိပါ။ အရင္ကလည္း ေမးၾကတယ္။
ဆရာရွင့္ ညဘက္ အိပ္မေပ်ာ္ရင္ ပူစီနံကို ေရေႏြးနဲ႔စိမ္ၿပီးေသာက္ရင္ အိပ္ေပ်ာ္တယ္လို႔ ၾကားဖူးလို႔ပါ။ အဲဒါ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ေသာက္ရင္ ဘာအႏၲရာယ္မ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲရွင့္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေသာက္လို႔ရလား သိခ်င္လို႔ပါရွင္။ ညမအိပ္ခင္ ေရေႏြးနဲ႔လည္း ေရခ်ိဳးပါတယ္ဆရာ။ ဒါေပမဲ့ လံုးဝအိပ္မေပ်ာ္ပါဘူးဆရာ။
ဆရာရွင့္ ကြ်န္မ အသက္ ၂၉ ထဲမွာပါ။ အိမ္ေထာင္က်တာ ၂ ႏွစ္ရွိပါၿပီ။ စၿပီးအိမ္ေထာင္က်တည္းက mervelon 28 ေသာက္ပါတယ္ အဆင္လဲေျပပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ခု ၿပီးခဲ့တဲ့ ၁၂ လပိုင္း ပထမပတ္တုန္းက တညလံုးအိပ္မရတာ ၃ ရက္ ဆက္တိုက္ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာေဆး သည္းေခ် ႏွလံုးအားေကာင္းေဆး ေသာက္ပါတယ္။ အဲဒီ ေနာက္ပိုင္းကစၿပီး ယခုထိ ေကာင္းေကာင္း အိပ္မေပ်ာ္ပါဘူး။ တခိ်ဳ႕ေန႔ေတြ ၂ နာရီ ၃ နာရီမွ အိပ္ေပ်ာ္တယ္။ မနက္ ၅ ခြဲ ၆ ေလာက္ ျပန္ႏိုးတယ္။ ၁၁ နာရီေလာက္တည္းက လူကအိပ္ခ်င္ၿပီး အိပ္မရျဖစ္ေနတာ ၂ နာရီ ၃ နာရီမွ အိပ္ေပ်ာ္တာ တားေဆးေၾကာင့္မ်ား ျဖစ္တာလား။ တားေဆးျဖတ္ဖို႔လဲ အစီစဥ္ရွိပါတယ္။ ေက်းဇူးျပဳၿပီး အၾကံဉာဏ္ေပးပါဆရာ။
ေဆးဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ အိပ္ေစတဲ့ေဆးဆိုတာ အင္တီဟစ္တမင္းေဆးေတြကမ်ားတယ္။ အလာဂ်ီ ျဖစ္တာကိုကုရတဲ့ ေဆးအမ်ိဳးအစားပါ။ Benadryl, Diphenhydramine (Nytol, Sominex, Sleepinal, Compoz) နဲ႔ Doxylamine (Unisom, Nighttime Sleep Aid) ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးေတြမွာ အနာသက္သာေဆး ဥပမာ Acetaminophen ေတြနဲ႔ ေရာထားတယ္။ NyQuil ေဆးကေတာ့ အရက္ေရာထားတယ္။ အခုတေလာ့ ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ေၾကာ္ျငာေနတယ္။ ေရတိုအတြက္ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး မကင္းပါ။ မ်က္စိေရတိမ္ အေရးအၾကီးဆံုးျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ား အသက္လဲၾကီးရင္ ဆီးက်ိတ္ၾကီးေနသလား၊ နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းေရာဂါ တခုခုရွိေနသလား သတိထားရမယ္။
ေဆးေၾကာ္ညာမွာ အေကာင္းဆံုးအိပ္ေဆး ၃ မ်ိဳး ေတြ႔ရမယ္။ AmbeSleep ရယ္ Lunexor နဲ႔ RestAid ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ေယဘုယ်ေျပာရရင္ အိပ္ေဆးေတြဟာ ထိေရာက္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ခရီးေဝးသြား တျခားႏိုင္ငံေရာက္ အခ်ိန္မတူလို႔ အိပ္မရတာမ်ိဳး၊ အိပ္မရတာဆိုးဝါးသူေတြကို အမူအယာေျပာင္းေဆးကုနည္းသံုးတဲ့အခါမွာ ေကာင္းတယ္။
ေကာင္းေတာ့ ေကာင္းပါတယ္ ဒါေပမဲ့ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔ အိပ္မေပ်ာ္သလဲဆိုတာကို ကုတာမဟုတ္တဲ့အတြက္ ဒါေပမဲ့ထည့္ရတာ ျဖစ္တယ္။ ေဆးမတည့္သူက အလာဂ်ီရမယ္။ ပိုဆိုးတတ္တာလဲ ရွိေသးတယ္။ စိတ္က်ေရာဂါေဆး MAOI ကို ၂ ပါတ္အတြင္း ေသာက္ထားသလား။ Parkinson’s disease ေရာဂါေဆးေတြ ေသာက္ေနရသလာ။ ကေလးႏို႔တိုက္ေနသလား သတိထားပါ။
သိပ္မဆိုးတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ ေနာက္တရက္မွာ အိပ္ခ်င္စိတ္ အသင့္အတင့္ကေန မ်ားမ်ားအထိ ရွိႏိုင္တယ္။ ေခါင္းမူးေဝျပီး၊ ေမ့တာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကုိးရုိးကားရား ႏိုင္ေနမယ္၊ ကိုယ္ထိန္းမရတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္၊ ဆီးအိမ္ တင္းမယ္။ မ်က္စိ ဝါးမယ္။ အာေခါင္ ေျခာက္မယ္။ ဆိုးတာေတြကေတာ့ ၾကာေလေလ ေဆးကို ခံႏိုင္လာျပီး ၁ ျပားနဲ႔မတိုး၊ ၂ ျပားနဲ႔မရျဖစ္တတ္ၾကတယ္။ ေဆးစြဲလာႏိုင္တယ္။ ေဆးျဖတ္ရင္ ခံစားရမွာေတြ ရွိလာတတ္တယ္။ တျခားေသာက္ေနရတဲ့ ေဆးေတြနဲ႔ အခန္႔မသင့္တာ ရွိျခင္ရွိအံုးမယ္။ ေဆးျဖတ္လိုက္ေတာ့ အရင္ကထက္ေတာင္ အိပ္မေပ်ာ္ႏိုင္တာ ျဖစ္လာတတ္တယ္။
Benzodiazepines အိပ္ေဆးေတြက ေပၚတာသံုးတာ ၾကာပါျပီ။ Estazolam (ProSom), Flurazepam (Dalmane), Quazepam (Doral), Temazepam (Restoril) နဲ႔ Triazolam (Halcion) နာမည္ေတြနဲ႔ လာတယ္။ စြဲတတ္တယ္။ စြဲတယ္ဆိုတာ စိတ္ကေရာ ရုပ္ကပါျဖစ္တယ္။ ေန႔တိုင္းေသာက္တာဆိုရင္ ေဆးထိေရာက္မႈ ထိခိုက္မယ္။ ၃-၄ ပါတ္ ဆက္ေသာက္ရင္လဲ ဘာမွသတၲိမျပေတာ့ဘူး။ အိပ္စက္ျခင္းရဲ႕အရည္အေသြး က်ေစတယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး ေနာက္ေန႔မွာ အသိစိတ္ေႏွးေနျပီး အိပ္ျခင္မူးတူး ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
ေနာက္ေပၚအိပ္ေဆးေတြက အရင္ေဆးေတြေလာက္ ေဘးထြက္မဆိုးဘူး။ ေဆးစြဲတာလဲ နည္းတယ္။ Eszopiclone (Lunesta) ေဆးကို ၆ လအထိ သံုးတာကို စမ္းထားျပီးျပီ။ Zalepon (Sonata) နဲ႔ Zolpidem (Ambien) ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္မနက္မွာ အားယုတ္ေနသလို ခံစားေစမယ္။ ေဆးယဥ္တတ္တယ္။ ေဆးျဖတ္လိုက္ေတာ့ အရင္ကထက္ေတာင္ အိပ္မေပ်ာ္ႏိုင္တာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ ပ်ိဳ႕ျခင္တယ္။ အိပ္ေနရင္း လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ အိပ္ေနရင္း အစာစားတာ၊ အိပ္ေနရင္း ကားေမာင္းတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ Ramelteon (Rozerem) ကလဲ ေဆးသစ္ျဖစ္တယ္။ စိတ္မက်ေဆးလဲ သံုးၾကတယ္။ (FDA) ကေတာ့ အသိအမွတ္ ျပဳမထားပါ။
အိပ္မေပ်ာ္ရင္ ေဆးဘက္ဝင္ အပင္ထြက္သံုးနည္း၊ သဘာဝနည္းေတြလုပ္ၾကတယ္။ (FDA) ကေတာ့ အသိအမွတ္ ျပဳမထားပါ။ သံပုရာလိမ္းေဆးတို႔ (ခ်မ္မိုမိုင္းလ္) လဘက္ရည္တို႔က ထိေရာက္တာ-မထိေရာက္တာ မသိေပမဲ့ အႏၲရာယ္ မရွိပါ။ Valerian root, Kava Kava, Passionflower, Lavender နဲ႔ St. John’s Wort ဆိုတာေတြလဲ သံုးၾကတယ္။
အိပ္ေဆးေတြမသံုးဘဲ အိပ္ေအာင္လုပ္ရာမွာ အိပ္တဲ့ေနရာ-ပတ္ဝန္းက်င္ ေျပာင္းတာ၊ အိပ္ရာဝင္ အမူအက်င့္ ေျပာင္းေပးတာ လုပ္ႏိုင္တယ္။ အိပ္ေဆး အကူယူသူေတြလဲ အဲလို ေျပာင္းတာ ေရရွည္အတြက္ ပိုေကာင္းေစတယ္။
အိပ္မေပ်ာ္တဲ့အခါ စိတ္ပ်က္စရာ၊ စိတ္ရႈတ္စရာ၊ မေကာင္းတာေတြ တသီၾကီး ျမင္သိ၊ ေတြးထင္တတ္ၾကတယ္။ (CBT) ဆိုတဲ့ စိတ္ကုသနည္းနဲ႔ ေကာင္းေအာင္လုပ္ႏိုင္တယ္။ မအိပ္ခင္ ေတြးေခၚမႈ ပံုစံကိုပါ ေျပာင္းေစတယ္။ (CBT) နဲ႔အတူ စိတ္ေျဖေလ်ာ့ ေလ့က်င့္ခန္းတြဲျပီး လုပ္ေပးရင္ ရက္ရွည္လမ်ား မအိပ္ႏိုင္ျဖစ္ေနတာအတြက္ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္။
ဆိတ္ျငိမ္မႈကို အာရံုစိုက္၊ ညင္သာတဲ့ အလုပ္တခုခု ဥပမာ စာဖတ္တာမ်ိဳး၊ ခ်ည္ထိုးတာမ်ိဳး၊ သာယာတဲ့ ေတးဂီတကို နားေထာင္တာမ်ိဳး လုပ္သင့္တယ္။
အသက္ရွဴရင္ အမ်ားအားျဖင့္ ခပ္ေပါ့ေပါ့သာ ရွဴၾကတယ္။ နက္နက္နဲနဲ ရွဴတယ္ဆိုတာ ဗိုက္ကို ေလေဖါင္းလာတဲ့အထိ ရွဴပါ။ ေလသြင္းတာေရာ ေလထုတ္တာပါ ျပင္းျပင္းနဲ႔ ရွည္ရွည္ လုပ္ပါ။ ၾကြက္သားေတြ ေပ်ာ့ေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတာ ေျပာသေလာက္ မလြယ္ပါ။ အိပ္ယာေပၚမွာ သက္ေတာင့္သက္သာ လွဲပါ။ ေျခပိုင္းက ၾကြက္သားေတြကေန စပါ။ အရင္ တင္းလိုက္ပါ။ ၁ ကေန ၁ဝ ေရတြက္ပါ။ ေနာက္ ေလ်ာ့ခ်လိုက္ပါ။ ေနာက္ျပီး တျခားေနရာက ၾကြက္သားေတြကိုလဲ အဲလိုလုပ္ပါ။ ကမၼ႒ာန္းထိုင္တဲ့အက်င့္၊ ေယာဂနည္း၊ တုိင္ခ်ီနည္းေတြလဲ လုပ္သင့္ပါတယ္။ ေန႔ခင္းမွာ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရင္ ညအိပ္တာအတြက္ ေကာင္းတယ္။ တေန႔မွာ မိနစ္ ၃ဝ ကေန ၄ဝ။ ေအရိုးဘစ္ တပတ္ကို ၄ ရက္ လုပ္ရင္ ၁ နာရီ ပိုအိပ္ႏိုင္တာ ေတြ႔ရတယ္။
အိပ္ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး
• Benadryl နဲ႔ Ambien ေတြကို Class B medications လို႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။ ဆိုလိုတာက ကိစၥမရွိတဲ့ သေဘာပါ။
• Sonata, Lunesta, and Rozerem ေတြကေတာ့ Class C ျဖစ္လို႔ မေရရာဘူး ေျပာတာပါ။ Class A ဆိုတာ မရွိေသးပါ။
• အရင္ကတည္းကသံုးတဲ့ Depressants ျငိမ္ေဆး Zolpidem (Ambien®) and zaleplon (Sonata®) ေတြ ရွိတယ္။ ရာႏႈန္းျပည့္ စိတ္ခ်ရတယ္လို႔ ဆရာဝန္ေတြက အာမမခံပါ။ ေဆးက ကေလးဆီ ေရာက္ႏိုင္တယ္။
• Lunesta (Eszopiclone) အိပ္ေဆးက Pregnancy Category C ျဖစ္လို႔ ေရာဂါနဲ႔ ျဖစ္ျခင္တာ ခ်ိန္ဆရတယ္။
• Nonbenzodiazepine Hypnotic Medications (Zaleplon, Zolpidem Tartrate (Ambien) and Eszopiclone) ေတြကို ေရတိုအတြက္ ေပးတတ္ပါတယ္။
• Benzodiazepine Hypnotic Medications (Estazolam, Triazolam and Temazepam) ေတြကိုလဲ သံုးခဲ့ၾကတယ္။
• Sedative Antidepressants (Amitriptyline, Trazodone and Nortriptyline) ေတြကိုလဲ သံုးခဲ့ၾကတယ္။
• Antihistamines ေဆးေတြကလဲ အိပ္ေဆးမဟုတ္ေပမဲ့ အိပ္ျခင္ေစတယ္။ ေဆးဆိုင္းတိုင္းမွာ ဝယ္ရတယ္။ ဥပမာ Doxylamine and Diphenhydramine ေတြက အေမရိကမွာေရာင္းတယ္။ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ နယ္မည္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ရွိတယ္။ အေအးမိ၊ အလာဂ်ီျဖစ္ စတာေတြအတြက္ သံုးေနၾကတဲ့ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။
• FDA ကေန ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မွာ လံုးဝစိတ္ခ်ရတဲ့ အိပ္ေဆးရယ္လို႔ အာမခံတာ မရွိေသးပါ။
Depressants စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ား
Zyprexa, Seroquel နဲ႔ Haldol ေဆးေတြကအဓိကစိတ္က်ေစတဲ့ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ဆိုက္ကိုးဆစ္ေခၚ စိတ္ေရာဂါ ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ Xanax, Klonopin, Halcion နဲ႔ Librium ေဆးေတြနဲ႔ Amytal, Numbutal နဲ႔ Seconal ေဆးေတြလည္းပါတယ္။ ဦးေႏွာက္အလုပ္ေတြကို ေႏွးေစမယ္။ ႏွလံုးခန္ုတာနဲ႔ အသက္ရွဴတာ ေႏွးေစမယ္။ ေသြးဖိအားက်မယ္။ အာရံုစိုက္မႈနည္းမယ္။ စိတ္ရႈတ္ေထြး၊ အားကုန္၊ ေခါင္းမူး၊ ကိုယ္ပူ၊ စကားေျပာေႏွး၊ မ်က္စိ ၾကည့္မေကာင္း၊ သူငယ္အိမ္က်ယ္၊ ဘယ္ေရာေနသိပ္မသိ၊ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္မႈနည္း။ စိတ္ဓါတ္က်၊ ဆီးသြားရခက္၊ ေဆးစြဲ။ မွတ္ဉာဏ္ေလ်ာ့၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မမွန္၊ သတ္ေသခ်င္။ အရက္နဲ႔တြဲရင္ ပိုဆိုး။ ၾကာေလေဆးပိုေတာင္းေလ။ ၾကာရင္ အားမရွိေတာ့။ အသက္ရွဴရပိုခက္။ လိင္မစြမ္းႏိုင္။ အိပ္မရ။ စိုးရိမ္မႈကဲလြန္။ ေဆာက္တည္ရာမရ။ သၾကားဓါတ္ကဲေစ။ အေလးခ်ိန္တက္မယ္။ ေဆးနာမည္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Xanax, Valium, Halcion, Librium, Ativan, Klonopin, Amytal, Nembutal, Seconal, Phenobarbital, Street Names, Barbs, Candy, Downers, Phennies, Reds, Red Birds, Sleeping pills, Tooies, Tranks, Yellows, Yellow Jackets စသျဖင့္။
Opioids and morphine derivatives ဘိန္းႏွင့္ ေမာ္ဖိန္းပါေဆးမ်ား
နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးေခၚၾကတယ္။ Fiorional with Codeine, Robitussin A-C, Tylenol with Codeine, Empirin with Codeine, Roxanol, Duramorph, Demerol, Captain Cody, Cody, Schoolboy, Doors & Fours, Pancakes & Syrup, Loads, M, Miss Emma, Monkey, White Stuff, Demmies, Pain killer, Actiq, Duragesic, Sublimaze, OxyContin, Percodan, Percocet, Tylox, Dilaudid, Apache, China girl, Dance fever, Goodfella, Murder 8, Tango and Cash, China white, Friend, Jackpot, TNT, Oxy 80, Oxycat စသျဖင့္။
ေရတိုမွာ အိပ္ခ်င္မယ္။ အသက္ရွဴေႏွးမယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ပ်ိဳ-အန္မယ္။ သတိလစ္မယ္။ ေရရွည္မွာ ေဆးစြဲမယ္။ ေဆးမရမေနႏိုင္ျဖစ္မယ္။ ေဆးပိုပိုလိုခ်င္မယ္။ ေဆးမရရင္ ကနာမျငိမ္။ ၾကြက္သားနဲ႔အရိုးေတြနာမယ္။ ဝမ္းေလွ်ာမယ္။ အန္မယ္။ ဘဲအေရျပားလိုျဖစ္မယ္။
Dextromethorphan (DXM) ပါတဲ့ အေအးမိ-ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ဥပမာ Coricidin နဲ႔ Robitussin ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ေဆးစြမ္းေတြကေတာ့ အျမင္မွာ သူမ်ားမျမင္တာေတြကိုျမင္ေန။ လုပ္ကိုင္လႈပ္ရွာမႈေတြလြန္ကဲေန။ အိပ္မရ။ အားမရွိ။ ေခါင္းမူး။ စကားေႏွး။ အသိအျမင္ေသြလြဲ။ ေခြ်းျပန္။ ေသြးဖိအားတက္။ အသည္းနဲ႔ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္။ အရက္နဲ႔ေရာရင္ ေသတဲ့အထိျဖစ္ႏိုင္။ ေဆးနာမည္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Coricidin, Robitussin, DXM, CCC, Triple C, Skittles, Robo, Poor Man’s PCP စသည္။
Dr. တင့္ေဆြ
(ဆရာၾကီး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ Mawlamyine Daily မွေဖာ္ျပပါသည္။)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s