Skin Pressure Sore ဖိအားသက္အနာ

Skin Pressure Sore ဖိအားသက္အနာ

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၅ ဧျပီ ၂၀၁၉
 
၁။ မဂၤလာပါ ဆရာ။ အဖြားက ခါးရိုးၾကိဳးျပီးေဆးရံုတက္ေနပါတယ္။ အဖြားကို ဘယ္လိုျပဳစုရမွာလဲ။ သတိထားရမ့ဲ အခ်က္ေတြ ေျပာျပေပးပါဆရာ။ ေက်းဇူးပါ။
 
အိပ္ရာထဲ တာရွည္ေနရသူေတြ အိပ္ရာနာ မျဖစ္ေအာင္ အေနအထား မၾကာမၾကာ ေျပာင္းေပး ခုခံေပးရမယ္။ ခါးရိုးျဖစ္ထားသူက ေျပာင္းတိုင္း နာႏိုင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အသက္ၾကီးလာရင္ ကယ္လ္စီယမ္နည္းလို႔ အရိုးက်ိဳးလြယ္ၾကတယ္။ ေဆာရီး။
 
၂။ ေယာက်္ားမိန္းမ မေရြး တျခားဘာေရာဂါမွမရွိဘဲ ထုိင္ရတာမ်ားလုိ႔ ဥပမာ ကြန္ပ်ဴတာသမား၊ ေဆးလိပ္ခုံက မိန္းခေလးေတြတုိ တင္ပါးမွာျဖစ္တဲ့ အမည္းကြက္ေတြ ေပ်ာက္ေအာင္ ဘာေဆးလိမ္းရမလဲ ေျပာျပေပးပါ။ ေဆးနာမည္ပါ တခါတည္း ေဖာ္ျပျပေပးပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
 
၃။ ကြၽန္မေမာင္ေလးကအသက္ ၂၅ႏွစ္ျဖစ္ၿပီး အက္ဆီးဒန္႔ျဖစ္ကာ ေအာက္ပိုင္းမလႈပ္ႏိုင္တာ ၅လ႐ွိၿပီ။ ဆရာဝန္ေတြက ေျပာတာေတာ့ ခါးအာရံုေၾကာညႇပ္တယ္ေျပာတယ္။ ခြဲၿပီးလည္းလမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္ဖို႔ကိုတာဝန္မယူလို႔ ရန္ကုန္ေဆးရံုႀကီး ဦးေႏွာက္နဲ႔အာရံုေၾကာကေျပာပါတယ္။ ခုသူ႔မွာအိပ္ယာပူနာလို႔ေခၚတဲ့ ခါးနဲ႔တင္ပါးေတြမွာအနာေတြေပါက္ေနတယ္။ ခါးလည္းကိုက္တယ္။ ေဆးလည္းမကုသႏိုင္ေတာ့ အိမ္မွာဒီတိုင္းပဲေနရတယ္။ ေဆးရံုကလည္းျပန္လႊတ္လိုက္တယ္။ ရက္ခ်ိန္းေတာ့ေပးလိုက္ၿပီး ျပန္လည္မျပႏိုင္ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။ အေ႐ျပားေလာင္နာေတြကလည္း ပိုဆိုးလာတယ္။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ။ ပထမဦးဆံုး အနာေတြအျမန္ေပ်ာက္ေစခ်င္တယ္။
 
ၾကာၾကာဖိထိုင္ရလို႔ အဖိခံရတဲ့ ေနရာမွာ နဂိုအေနလို႔ မဟုတ္ေတာ့ဘဲ၊ ညိဳ-မည္း-ထူလာတာကို ေမးတယ္ ထင္ပါတယ္။ Skin Pressure Sore ေခၚတယ္။ ေဆးစာမွာေတာ့ အနာျဖစ္မွသာ ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုျပီး ေရးတယ္။ အဲလိုျဖစ္ၾကသူေတြကို အထူးျပဳစုမႈ မလုပ္ရင္ အေတာ္ကိုဆိုးတာ ျဖစ္ႏိုင္လို႔ပါ။ Bed sore အိပ္ယာထဲ အၾကာၾကီးလွဲေနရတဲ့ နာတာရွည္လူနာေတြ အတြက္ စပါရွယ္နာ့စ္ငွားျပီး ျပဳစုၾကရတာမ်ိဳးပါ။ ဒီလိုျဖစ္တာ ကာကြယ္လို႔ ရပါတယ္။ ကာကြယ္ခ်င္စိတ္၊ ကာကြယ္ဘို႔ အသိစိတ္နဲ႔ တကယ္လည္းလုပ္မွရမယ္။
 
ဘာလို႔ ျဖစ္ရတာလဲ။ အဖိခံရတဲ့ေနရာမွာ ရုပ္ပိုင္းဖိအားခံရလို႔ ေသြးေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ၊ ေသြးျပန္ေၾကာထဲက ေသြးေတြ အထက္ဆန္-ေအာက္စံု ေကာင္းေကာင္း မလုပ္ႏိုင္၊ အာရံုေၾကာေတြကလဲ သူ႔အလုပ္သူ မလုပ္ႏိုင္၊ ေသြးျပန္ရည္ေၾကာေတြလဲ ဒဏ္ခံၾကရတယ္။ ခံႏိုင္သေလာက္ေတာ့ ခံေသးတယ္။ မခံႏိုင္ရင္ ေရာဂါ အဆင့္ ေရာက္ေတာ့တယ္။
 
အၾကာၾကီး အဖိခံရတာအျပင္ ကုတ္မိလို႔ ေသြးျခည္ဥလို႔၊ အစိုထဲမွာေနရတာ ၾကာလို႔၊ အပူေလာင္လို႔၊ မာတဲ့အရာေပၚမွာ ေနရ-အိပ္ရလို႔၊ ႏွင္းခဲကုိက္လို႔ ဆိုတာေတြကေန ျဖစ္တာလဲ သေဘာခ်င္း အတူဘဲ။
 
အၾကာၾကီး အဖိခံရရင္ အရိုးအဖုလို ေနရာက စျဖစ္တယ္။ အဲလိုေနရာကလဲ အေရျပားနဲ႔ ပိုနီးကပ္ေနတယ္။ အထက္ကဖိ၊ ေအာက္ကဖိ။ ေသြးအေလွ်ာက္ နည္းေတာ့ ေအာက္စီဂ်င္မဝ၊ ခံႏိုင္ရည္ က်ေစတယ္။ ခႏၶာကိုယ္စနစ္ကေန ေသြးေတြ ပိုပို႔ေပးလာေတာ့ ေရာင္လာေစမယ္။ ေရာင္ေတာ့ ဖိအားထပ္ျဖစ္ေရာ။ ဖိအားက ေသြးအေလွ်ာက္ နည္းေစျပန္တယ္။ မီးခိုး ၾကြက္ေလွ်ာက္။ ေပါက္ပင္ဘာလို႔ကိုင္းရတယ္ဆိုတာနဲ႔ အတူဘဲ။
 
ဆက္ျဖစ္လာမွာက နာမယ္။ မာလာ-ပူလာမယ္။ အေရျပား အေရာင္ ေျပာင္းလာမယ္။ ေနာက္ အပူဖူးေပါက္တာ ျဖစ္လာမယ္။ အေရျပား မာ-နီေနတယ္ဆိုတာ ေသတာလို႔ေျပာရင္ မမွားဘူး။ ဆက္ျဖစ္ရင္ အေပါက္-အနာျဖစ္ေတာ့မယ္။ အေပၚက ျမင္ရတာ ေသးေပမဲ့ ေအာက္မွာ က်ယ္ေနတတ္တယ္။ အရိုးထိေရာက္ႏိုင္တယ္။ အရိုးကိုပါ ပိုးဝင္-ဖ်က္ဆီး ခံေနရတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဖိနပ္ေပါက္တာလဲ ဒါဘဲ။
 
မျဖစ္ေအာင္လုပ္ရာမွာ ခပ္ေပါ့ေပါ့နဲ႔ မရပါ။ မျဖစ္ေအာင္လုပ္ဘို႔ဆိုတာ တေယာက္ခ်င္းကေန ကိုယ့္ျပႆနာကိုယ္ သိဘို႔ လိုတယ္။ အလုပ္လုပ္ၾကရတာ မတူၾကဘူးမဟုတ္လား။ ပဌမေမးခြန္းမွာပါသလို ေဆးလိပ္သမ၊ ကြန္ျပဳတာထိုင္ရသူ၊ နာတာရွည္လူမမာ၊ ဒဏ္ခံၾကတာေတြမွာ မတူၾကပါ။
 
ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းတရာေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိႏိုင္တယ္။
1. Pressure ဖိအားျဖစ္ေနတာ၊
2. Traction ဆြဲအားျဖစ္ေနတာ၊
3. Friction ပြတ္တိုက္အားျဖစ္ေနတာ၊
4. Moisture စိုထိုင္းမႈျဖစ္ေနတာ၊
5. Inadequate nutrition အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေနတာ။
 
ျဖစ္လာတဲ့လကၡဏာေတြ
1. နီ-ေရာင္လာမယ္၊
2. အေရျပားပါးျပီး၊ ပြန္းပဲ့လာမယ္၊ အပူဖူးေပါက္မယ္၊
3. အေရျပားတလႊာလံုးပါးကုန္မယ္၊
4. အေရျပားေအာက္က အဆီ၊ ၾကြက္သား၊ အရိုး၊ အရြတ္အထိသက္ေရာက္မယ္။
 
ကုသရမွာ ၅ မ်ိဳး ရွိတယ္။
1. ဖိအားျဖစ္ေနတာကို ဖယ္ရွားပါ။
2. သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ပါ၊
3. စပါယ္ရွယ္-အသံုးအေဆာင္ (ေပါင္ဒါ၊ အခုအခံ) သံုးပါ။
4. လွ်ပ္စစ္သံုးနည္း၊ အပူေပးနည္း၊ ႏွိပ္နယ္နည္း နဲ႔ Hyperbaric O2 therapy ေအာက္စီဂ်င္ေပးနည္းေတြ သံုးၾကတယ္။
5. လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္ကုသပါ။
 
ျဖစ္လာမွေတာ့ ကုရတာက ကာကြယ္ရတာထက္ ခက္တယ္။ အနာျဖစ္မလာေအာင္၊ ျဖစ္တဲ့ေနရာ သန္႔ရွင္းေနေအာင္၊ ပိုးဝင္မလာေအာင္ ရည္ရြယ္ရမယ္။ အာဟာရ Vitamin C နဲ႔ Zinc ျပည့္ဝေနေအာင္ စားေသာက္ပါ။ အလုပ္ကေန ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းပါ။ အေနအထားေတာ့ ေျပာင္းရမွာ ေသခ်ာတယ္။ ပ်က္အစဥ္-ျပင္ခဏ ဆိုေပမဲ့ ပ်က္သြားတာဟာ အျပင္ရ ခက္လွတယ္။ ကံ၊ ဥာဏ္၊ ဝီရိယ၊ ဇြဲလံု႔လ ရွိရင္ေတာ့ မရႏိုင္တာ မရွိပါ။
 
ဒုတိယေမးခြန္းပါ အိပ္ရာနာကို ေဆးထည့္ရမယ္။ အေနအထား မၾကာခဏေျပာင္းေပးရမယ္။ ခါးရိုးမွာျဖစ္တာေတာ့ ခက္တယ္။ အာရံုေၾကာဆိုတာ အသစ္ျပန္မျဖစ္။ အမာရြတ္မျဖစ္ပါ။ သက္သာလာတာသာ ေမွ်ာ္လင့္လို႔ရတယ္။ ဆီးပိုက္ ထည့္ထားရသူတိုင္း ဆီးပိုးဝင္တတ္တယ္။ ေဆး ၄-၅ ရက္ေသာက္ေပ်ာက္တယ္။ ျပန္ျဖစ္ ျပန္ေသာက္ရတယ္။
 
အေရျပားကို သန္႔ေန ေျခာက္ေသြ႔ေနေအာင္ လုပ္ပါ။ ေျခာက္ေသြ႔တယ္ဆိုတာ အစိုမွာအၾကာၾကီး မေနရတာ၊ အျမဲ စိုရႊဲေနတာ မျဖစ္ဘို႔ ေျပာတာပါ။ ေရေငြ႔ဓါတ္ ကင္းေနတာေတာ့ မေကာင္းပါ။ အေရျပားေျခာက္ေသြ႔ေနတဲ့ေနရာကို အရက္နဲ႔လဲ လိမ္းႏိုင္တယ္။ ေမြ႔ယာသံုးတာလဲ သိပ္မမာေစနဲ႔။ ေမြ႔ယာ ဆိုတာ ခါးနာတတ္သူေတြ အတြက္ေတာ့ ရန္သူဘဲ။ လိုအပ္ရင္ Lubricating cream သံုးပါ။ ရာဘာ-ေလအိတ္-ကြင္းမ်ိဳး သံုးႏိုင္တယ္။
 
အနာကိုဂရုစိုက္နည္း
၁။ Dettol က ေဆးခန္းေရာ အိမ္ေတြမွာပါ အသံုးအမ်ားဆံုး Antiseptic ျဖစ္တယ္။
၂။ Isopropanol (70% Ethanol) ကို ေဆး႐ံုေဆးခန္းသံုး Surgical alcohol လို႔ ေခၚတယ္။
၃။ အိုင္အိုဒင္းကို Betadine, Povidone-Iodine နာမည္ေတြနဲ႔ လာတယ္။
၄။ Hydrogen peroxide 3-6% အနာသန္႔ရွင္းဘို႔ သံုးရတယ္။ နားျပည္ယိုတာ၊ ညစ္ပတ္ေပေရေနတာမွာ ဒီေဆးထည့္ရင္ အျမွဳတ္ထျပီး သန္႔ရွင္းလာမယ္။
 
Dr. တင့္ေဆြ
(ဆရာၾကီး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ Mawlamyine Daily မွေဖာ္ျပပါသည္။)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s