Salt ဆား

This slideshow requires JavaScript.

ေမာ္လျမိဳင္၊ ၆ ေအာက္တိုဘာ ၂၀၁၈
 
၁။ ဆရာသမီး လြန္ခဲ႔တဲ့ ၃ရက္က ျပည္ျကီးငါးသုပ္ကိုယ္တိုင္သုပ္စားျပီး ညာေျခမ်က္စိေရာင္ ညာလက္ေခ်ာင္းေလးေတြပါ ေဖာင္းေရာင္ နာေနတာ ဒီေန႔ထိမသက္သာလို႔ မနက္ကေဆးခန္းသြားလိုက္ရတယ္ ေဆးေသာက္ေပမဲ့ မသက္သာလို႔ လမ္းမေလ်ာက္နိုင္လို႔ ေျခေထာက္ကလည္း ဆိုဖာမွာထိုင္ေနတာ ခဏနဲ႔က်ဥ္တာ လမ္းေလ်ာက္လို႔ မရဘူး ေဆး ၂လုံး ထိုးေပးတယ္။ ေသာက္ေဆးေပးတယ္ သက္သာတယ္ ေသြးမတိုးဘူး အတက္အဆင္း သိပ္မလုပ္နဲ႔ထိုင္တာ ေျခဖိမထိုင္နဲ႔တဲ့ မဖိပါဘူးဆရာ မနက္ျဖန္တခါသြားျပရဦးမယ္။ B1 ေသာက္ခိုင္းတယ္ဆရာ။
 
B-1 နဲ႔ ဆိုင္တယ္ေတာ့ မထင္။ အငန္ (ဆား၊ ဆိုဒီယမ္ ) မသင့္။ ေဆးမထိုးသင့္။ ေရာင္တာအတြက္ ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး ၁-၂ မနက္ေလ ာက္ေသာက္ရင္ က်မယ္။ ေမးတဲ့သူက်န္းမာေရးအေျခခံကို သိထားျပီးလို႔ အဲလိုေျဖလိုက္တာ။
 
၂။ ဆရာရွင့္ ၆လအထက္ ကေလးကို ေက်ြးတဲ့အစားအစာမွာ ဆားထဲ့လို႔ရပါသလားရွင့္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဆရာစိတ္ခ်မ္းသာ ကိုယ္က်န္းမာပါေစ။
 
၃။ ဆရာရွင့္ လသားအရြယ္ကေလးေတြကုိ ဆားထည့္ ေကြ်းသင့္ မေကြ်းသင့္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေဆာင္းပါးေလး မ်ွေဝေပးနုိင္ပါရန္ ရုိေသေလးစားစြာ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါတယ္ရွင့္ ဆရာသက္ေတာ္ရာေက်ာ္ရွည္ပါေစရွင့္။
 
၄။ ဆရာ ခုတေလာ ဖတ္မိတာေလးပါဆရာ။ တႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြကို အစာေကြၽးရာမွာ ဆားမထည့္သင့္ဘူးဆိုတာ ဟုတ္ပါသလားဆရာ။ အဲအေၾကာင္းေလး မိခင္မ်ားသိေအာင္ ေရးေပးပါအုန္းဆရာ။ ခုသမီးေလးကို အစာေကြၽးေနရင္း ေဝခြဲမရျဖစ္ေနလို႔ပါဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။
 
၅။ ဆားကူစားပါဆိုတာကို အခုထိနားမလည္ဘူးဆရာ။
 
တႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ေလးေတြ တေန႔မွာ ဆိုဒီယမ္ကလိုရိုက္ ေခၚ ဆား 1g (0.4g sodium) သာလိုအပ္တယ္။ မ်ားတာမေကာင္းပါ။ ေက်ာက္ကပ္ကအားမေကာင္းေသးလို႔ျဖစ္တယ္။ ကေလး ၆ အထိ သူ႔မိခင္ႏို႔ ဒါမွမဟုတ္ ႏို႔ဗူးကေန ဆိုဒီယမ္ လံုေလာက္ေအာင္ရေနတယ္။ ျဖည့္စြက္စာေတြေကြ်းခ်ိန္မွာ ဆားအပိုထည့္ဘို႔ မလိုအပ္ပါ။ ကေလးအစားအစာ ဆိုင္ကေနဝယ္တာထဲမွာလည္း ဆားအပိုမထည့္ရပါ။ ကေလး ၃ ႏွစ္အထိ ဆား တေန႔မွာ 2g (0.8g sodium) သာ လိုအပ္တယ္။ လူၾကီးစားတာေတြထဲမွာ ဆားကဲေနရင္ ကေလးအတြက္ မသင့္ပါ။
 
ဆားလိုအပ္တယ္
လူေတြ ေရေသာက္ရတယ္။ ေရတမ်ိဳးတည္းနဲ႔ ေသြးထဲမဝင္ႏိုင္ပါ။ ဆဲလ္ေတြ၊ တရွဴးေတြထဲမဝင္ႏိုင္ပါ။ ေရနဲ႔အတူ အလြန္တိက်တဲ့အခ်ိဳးအဆနဲ႔ ဆိုဒီယမ္ကလိုရိုက္ေခၚ ဆားကိုပါ စုပ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ ဝ႕၉% ပါရတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့ မိုးေရေခၚတာထဲမွာ ဆားမပါလို႔ မ်ားမ်ားထိုးမရ သြင္းမရပါ။ သြင္းမိရင္ ဒုကၡေရာက္ပါမယ္။
 
ထမင္းဆီဆမ္းဆားျဖဴးကို ကေလးေတြေကြ်းေလ့ရွိတယ္။ ဆန္ကေနရတာ၊ ဆီကေနရတာနဲ႔ ဆားကေနရတဲ့ အာဟာရဓါတ္ေတြရပါမယ္။ အဲတာသာေကြ်းရင္ေတာ့ ပရိုတင္းမရပါ။ အသီးအရြက္ေတြကရမဲ့ ဗီတာမင္နဲ႔ တျခားဓါတ္ဆားေတြ မရပါ။ ဆားမပါရင္ ဆားဓါတ္မရႏိုင္ပါ။ ကေလးေတြ ႏွာရည္ယိုတဲ့အခါ ႏွာေခါင္းထဲကို Nasal spary ဆားရည္ထည့္ေပးရတယ္။
 
ဆားမ်ားတာမေကာင္း
ကေလးေတြေတာ့ေမးျပီး လူၾကီးေတြ ဆားေလွ်ာ့ရမွာကိုေတာ့ ခပ္ေပါ့ေပါ့သေဘာထားၾကတယ္။ ေသြးတိုးရွိသူ၊ ကိုယ္ေရာင္ေနသူေတြ ဆားနဲ႔ မတည့္ပါ။
 
ဆားကို ဆရာဝန္ေတြက သတိေပးေနရပါတယ္။ BP ေသြးဖိအားတိုင္းရင္ အထက္ဂဏန္း ၁၄ဝ ေက်ာ္ေနပါသလား။ ေအာက္ဂဏန္း ၉ဝ ေက်ာ္ေနပါသလား။ ေက်ာ္ေနသူတိုင္း ဆားကိုဂရုစိုက္ေနရပါေတာ့မယ္။ တသက္လံုး။ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ေက်ာ္ပါျပီလား။ ဟုတ္ဆိုရင္ ဆားေလွ်ာ့စားပါ။ ဆိုင္စာေတြမစားပါနဲ႔။ အိမ္မွာတင္ ဆားကို အတိုင္းအဆနဲ႔သာ ထည့္ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ပါ။ ေသြးဖိအားကုိ မွန္မွန္တိုင္းပါ။ လိုအပ္လို႔ ေသြးက်ေဆး ေသာက္ရရင္ စနစ္တက် ေသာက္ပါ။ ေဆးေျပာင္းဘို႔လိုရင္ ဆရာဝန္ကေျပာင္းေပးမယ္။ တသက္လံုး အစားအေသာက္ဆင္ျခင္ျပီး ေဆးနဲ႔ေနရင္ အသက္ ၁၂ဝ ရွည္ႏိုင္သူေတြထဲမွာပါပါမယ္။ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။ အရက္ေသစာ ေလွ်ာ့ပါ၊ ျဖတ္ပါ။ ေဆးလိပ္ေလွ်ာ့ပါ၊ ျဖတ္ပါ။ စိတ္ဖိအား မ်ားေနရင္ ေလွ်ာ့ခ်ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ နည္းေစပါ။
 
ဆားဘယ္ေလာက္နည္းရမလဲ
ဆိုဒီယမ္ တေန႔မွာ ၁၅ဝဝ မီလီဂရမ္ထက္ မမ်ားပါေစနဲ႔။ ဆိုဒီယမ္က ငန္တာမွန္သမွ်မွာ ပါတယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ ျပဳျပင္ျပီးအထားခံေအာင္လုပ္တဲ့ ေအးခဲထားတာနဲ႔ စည္သြပ္ထားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ အစားမ်ားၾကတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔လူမ်ိဳးက အထားခံေအာင္ အခ်ဥ္တည္ထားတာနဲ႔ အေျခာက္လွမ္းထားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြမ်ားတယ္။ အတူတူလို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ မုန္႔လုပ္ေဆာ္ဒါဆိုတာထဲမွာလဲ ဆိုဒီယမ္ပါတယ္။ ေပါင္မုန္႔၊ ကိတ္မုန္႔၊ ဘီစကစ္။ အေၾကာ္ေၾကာ္တဲ့အခါ ရြရြေလးျဖစ္ေအာင္ ေဆာ္ဒါထည့္တယ္။ ဆိုဒီယမ္ပါတယ္။ ဟင္းခ်ိဳမႈန္႔မွာ ဆိုဒီယမ္ပါတယ္။ အသားမႈန္႔ထဲမွာလဲ အတူပါတယ္။
 
လူေတြနဲ႔ ဆား
လူေတြအတြက္ အာဟာရဓါတ္ ၇ မ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္၊
၂။ ပရိုတင္း၊
၃။ အဆီ၊
၄။ ဗီတာမင္ေတြ၊
၅။ ဓါတ္ဆားေတြ၊
၆။ ဖိုင္ဗာ နဲ႔
၇။ ေရ။
 
အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ဆား
ရာသီဥတု ပူလြန္းရင္ ေရပိုလိုတယ္။ ေရဆိုတာ အခ်ိဳးအစားမွ်တတဲ့ ဆိုဒီယမ္ကလိုက္ရိုက္ေခၚ ဆားပါမွသာ ဆဲလ္ေခၚ ကလပ္စည္းေလးေတြထဲ ဝင္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ ဝမ္းေလွ်ာသူေတြ ဓါတ္ဆားေရေသာက္ရတယ္။ ေရတခုတည္းေတာ့ အသံုးမက်ပါ။ ကိုယ္ထဲကအရည္မွန္သမွ်မွာ ဆား ဝ႕၉% အတိအက်ရွိရတယ္။ ေသြးမွာလည္း အတူရွိတယ္။
 
လူ႔ကိုယ္ခႏၶာထဲမွာ ဆိုဒီယမ္ကလိုရိုက္ဆားပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ရဲ႕ ဝ႕၄% ရွိတယ္။ ပင္လယ္ေရာေလာက္နီးပါး ငန္တယ္။ ကီလို ၅ဝ ေလးသူကိုယ္ထဲမွာ ဆား ၂ဝဝ ဂရမ္ရွိတယ္။ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ၄ဝ နဲ႔ညီမွ်တယ္။ ဆားအဟာင္းေတြ ေနရာမွာ ဆားအသစ္ေတြနဲ႔ အဆက္မျပတ္ အစားထိုးေနတယ္။
 
ရာသီဥတု ပူးျပင္တဲ့ေနရာမွာ ေနသူေတြမွာ ေရဓါတ္ ဆားဓါတ္နည္းေစတယ္။ အေရျပား အပူေလာင္မယ္။ Heat stroke အပူလိႈင္းရိုက္ခံရမယ္။ ကိုယ္ခႏၶာကေန ေရနည္းတိုင္း ပိုတင္စီယမ္နဲ႔ ဆိုဒီယမ္ဓါတ္ေတြပါ လိုက္နည္းတယ္။ စိတ္မၾကည္လင္တာ၊ မလႈတ္ခ်င္-မကိုင္ခ်င္ျဖစ္မယ္၊ အသက္ရွဴရခက္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျဖစ္မယ္။ ေခြ်းနဲ႔ ဆီးနည္းလာမယ္။ ေခြ်းထြက္ရင္ ကိုယ္အပူခ်ိန္ မွ်တေအးျမေနေစတယ္။ သိပ္ပူေနခ်ိန္မွာ ဒီစနစ္က မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ကိုယ္ပူခ်ိန္ တက္လာေစမယ္။ Heat stroke ဒါမွမဟုတ္ Exhaustion ေခၚတယ္။
 
တိရစာၧန္ေတြနဲ႔ ဆား
တိရစာၧန္ေတြဟာ ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာရွာတယ္လို႔သာေျပာေလ့ရွိတယ္။ မျပည့္စံုေသးပါ။ ဆားရွိရာကိုပါ ရွာပါတယ္။ ဆားဟာ သက္ရွိေတြအားလံုးအတြက္ မရွိမျဖစ္ပါ။ မ်ားလို႔လည္း မေကာင္းပါ။
 
Salt lick (Mineral lick) ဆိုတာ တိရစာၧန္ေတြမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ဆား (ဓါတ္ဆား) ေတြလိုက္ရွာျပီး လွ်ာနဲ႔ လွ်က္ၾကရတဲ့ေနရာကို ေခၚပါတယ္။ ဆိုဒီယမ္၊ ကယ္လ္စီယမ္၊ သံဓါတ္၊ ေဖါ့စ္ဖါးရပ္စ္၊ သြပ္ဓါတ္ စတဲ့ ဓါတ္ဆားေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ အရိုးေတြ၊ ၾကြက္သားေတြနဲ႔ ဖြ႔ံထြားမႈအတြက္ အဲတာေတြကမရွိမျဖစ္ပါ။ တိရစာၧန္ေတြဟာ အဲတာေတြ ဘယ္မွာရမလဲ သိၾကတယ္။ ျခံေမြးတိရစာၧန္ေတြအတြက္ေတာ့ ျခံပိုင္ရွင္က တမင္တကာ ထည့္ေကြ်းၾကရတယ္။ လူသားကေလးအေမေတြက သိၾကပါ။
 
အငန္နဲ႔ အစပ္ဆိုတာ လွ်ာအက်င့္ျဖစ္တယ္။ ဆားကူစားပါဆိုတာ ရာသီဥတုပူေလာင္ခ်ိန္မွာနဲ႔ ေခြ်းထြက္လြန္ကဲခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ဆားပိုလိုၾကလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ကအစားအေသာက္ေတြကို သုေတသနလုပ္ထားတာ အေတာ္ကိုနည္းလို႔ ေျပာရတာခက္တယ္။ ေဆာရီး။
 
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
(ဆရာၾကီး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ျဖင့္ Mawlamyine Daily မွေဖာ္ျပပါသည္။)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s